Blog

  • Vogelpindakaas in de tuin: kiezen, ophangen en bewaren

    Vogelpindakaas in de tuin: kiezen, ophangen en bewaren

    Vogelpindakaas is een energierijk aanvullend voer voor tuinvogels. Kies een product dat speciaal voor vogels is gemaakt, zonder toegevoegd zout of suiker. Hang de pot stevig op een rustige plek en vervang de inhoud als die beschimmeld of bedorven is.

    Vooral bij koud weer kan de pindakaas een handige extra energiebron zijn. Vogels hebben daarnaast ook ander voedsel nodig, zoals zaden en insecten.

    Wat zit er in vogelpindakaas?

    Vogelpindakaas bevat doorgaans ongebrande pinda’s. Afhankelijk van het product zitten er ook vetten, granen, zaden, noten of insecten in. De samenstelling verschilt per merk. Sommige soorten bevatten dierlijk vet, terwijl andere volledig plantaardig zijn.

    Er zijn naturelvarianten en potten met bijvoorbeeld zonnebloempitten, meelwormen of stukjes noot. Een variant met insecten kan ook vogels aanspreken die insecten eten. Welke vogels op de pot afkomen, hangt onder meer af van de vogels in je tuin en het voedsel dat ze er verder vinden.

    Lees het etiket als je wilt weten wat er precies in een pot zit. Kies vogelpindakaas zonder toegevoegd zout of suiker en met ingrediënten die geschikt zijn voor vogels. Een lange lijst met smaakjes is niet nodig: een eenvoudige naturelvariant is een prima keuze.

    Waarom geen gewone pindakaas gebruiken?

    Gewone pindakaas is gemaakt voor mensen en kan zout, suiker of andere toevoegingen bevatten. Vooral toegevoegd zout is ongeschikt voor vogels. Ook zoete smeersels met chocolade of zoetstoffen horen niet op de voederplek.

    Niet elke pindakaas voor mensen heeft dezelfde samenstelling. De veiligste en eenvoudigste keuze is een pot die speciaal voor tuinvogels is bedoeld. Je hoeft dan niet zelf te beoordelen of alle ingrediënten van een broodbeleg geschikt zijn.

    Er wordt soms beweerd dat alle gebrande pinda’s giftig zijn voor vogels. Dat is te stellig. Het probleem bij veel pinda’s voor mensen zit vooral in toegevoegd zout en andere smaakmakers. Vogelpindakaas wordt doorgaans gemaakt met ongebrande pinda’s en afgestemd op gebruik als vogelvoer.

    Zo hang je een pot vogelpindakaas op

    Een speciale pothouder houdt de geopende pot op zijn plaats en geeft vogels toegang tot de inhoud. Er zijn houten en metalen houders die je aan een muur, schutting of stevige boom kunt bevestigen.

    • Kies een rustige plek. Vogels moeten de pot kunnen bereiken zonder veel verstoring door mensen of huisdieren.
    • Geef vogels zicht op hun omgeving. Een struik in de buurt biedt een vluchtplek, maar zet de pot niet vlak naast een plek waar een kat zich kan verstoppen.
    • Bevestig de houder stevig. De pot mag niet gemakkelijk vallen of uit de houder schuiven.
    • Houd de inhoud uit de felle zon en regen. Een beschutte plek helpt voorkomen dat de pindakaas snel zacht of nat wordt.

    Verwijder het deksel voordat je de pot in de houder zet. Een plek waar je de pot goed kunt zien, maakt het ook gemakkelijker om te merken wanneer hij leeg of vuil is.

    Wanneer geef je pindakaas aan vogels?

    Vogelpindakaas kun je het hele jaar aanbieden. In de winter is het vetrijke voer vooral nuttig als extra energiebron. Ook in andere seizoenen kunnen vogels ervan eten, maar pindakaas vervangt hun natuurlijke voedsel niet.

    Bij warm weer kan de inhoud zacht worden en sneller bederven. Hang de pot daarom in de schaduw en haal hem weg als de inhoud er niet meer goed uitziet. Wordt de pot nauwelijks bezocht, bied dan liever een kleine hoeveelheid aan dan een grote pot die lang blijft hangen.

    In het voorjaar voeren oudervogels hun jongen vooral voedsel dat bij de jongen past, vaak insecten. Zorg daarom voor afwisseling en kies in die periode liever een smeuïge variant zonder grote stukken noot.

    Vogelpindakaas bewaren en de houder schoonmaken

    Bewaar ongeopende potten op een koele, droge plek. Een geopende pot die je niet buiten laat hangen, kun je afgesloten volgens de aanwijzingen op de verpakking bewaren.

    Controleer de pot en houder regelmatig. Haal voer weg als het beschimmeld is, vreemd ruikt of duidelijk vervuild is. Maak de houder schoon met warm water en laat hem drogen voordat je een nieuwe pot ophangt. Was daarna je handen.

    Laat geen lege pot met achtergebleven resten langdurig hangen. Zo voorkom je dat oud voer zich ophoopt en blijft de plek aantrekkelijk voor vogels.

    Veelgestelde vragen over vogelpindakaas

    Welke vogels eten vogelpindakaas?
    Onder meer mezen bezoeken vaak een pot vogelpindakaas. Ook andere tuinvogels kunnen ervan eten. Het verschilt per tuin welke soorten de pot ontdekken.

    Hoe voorkom je dat grote vogels alles opeten?
    Een pothouder met een beschermkooi kan kleinere vogels toegang geven en grotere vogels op afstand houden. Kies een kooi met openingen waar kleine vogels gemakkelijk doorheen kunnen, zonder dat ze klem kunnen raken. Helemaal uitsluiten dat grotere vogels bij het voer komen lukt niet altijd.

    Kun je zelf vogelpindakaas maken?
    Dat kan met ongezouten pinda’s die geschikt zijn voor menselijke consumptie. Maal ze fijn en voeg geen zout, suiker of kruiden toe. Gebruik geen beschimmelde of muf ruikende pinda’s. Een kant-en-klare pot voor vogels is praktischer als je zeker wilt weten dat het voer geschikt is samengesteld.

    Is vogelpindakaas genoeg als enige voer?
    Nee. Het is aanvullend voer en geen vervanging voor een gevarieerd menu. Vogels zoeken daarnaast zelf onder meer zaden en insecten.

    Een eenvoudige pot zonder toegevoegd zout of suiker is een goed begin. Hang hem beschut en stevig op en vervang de pindakaas zodra die niet meer vers is.

  • Ophokplicht voor kippen in België: wat betekent dit voor jou?

    Ophokplicht voor kippen in België: wat betekent dit voor jou?

    Een ophokplicht voor kippen betekent dat je kippen niet vrij buiten mogen lopen, maar in een afgesloten binnenruimte moeten blijven. Of die verplichting ook voor jouw kippen geldt, hangt af van de actuele maatregelen en van de plaats waar je woont. Soms geldt voor particuliere houders een afschermplicht in plaats van een ophokplicht.

    De maatregelen helpen voorkomen dat kippen vogelgriep oplopen door contact met wilde vogels of hun uitwerpselen. Ook als er geen ophokplicht geldt, moet je hobbypluimvee in België binnen of afgeschermd voederen.

    Wat is het verschil tussen ophokken en afschermen?

    Bij een ophokplicht blijven de kippen binnen, bijvoorbeeld in een afgesloten stal of schuur. Een open ren met alleen een dak is dan niet genoeg.

    Bij een afschermplicht mogen kippen in een buitenruimte blijven als die voldoende is afgeschermd van wilde vogels. Denk aan een ren met een afdekking bovenaan en zijkanten die contact met wilde vogels verhinderen. De precieze eisen hangen af van de maatregel die op dat moment geldt.

    Een net boven de ren kan helpen om wilde vogels buiten te houden, maar houdt niet alle uitwerpselen of besmet regenwater tegen. Een dicht dak biedt daartegen meer bescherming. Zorg dat wilde vogels ook niet langs de zijkanten bij de kippen, het voer of het drinkwater kunnen.

    Geldt de ophokplicht voor kippen ook voor particulieren?

    Niet automatisch. De overheid kan verschillende regels opleggen aan professionele bedrijven en aan mensen die thuis enkele kippen houden. Een landelijke maatregel voor bedrijven betekent dus niet vanzelf dat particuliere kippen ook binnen moeten blijven.

    Op 23 oktober 2025 gingen in België bijvoorbeeld extra maatregelen in voor commerciële en in Sanitel geregistreerde pluimveehouderijen: hun pluimvee en vogels moesten worden opgehokt of afgeschermd. Voor zowel bedrijven als particulieren gold toen dat ze hun vogels binnen of afgeschermd moesten voederen en drenken.

    Bij een besmetting in de buurt kunnen er ook plaatselijke beperkingen gelden. In zo’n zone kunnen de regels anders zijn dan in de rest van België. Het maakt daarbij niet uit of je kippen voor eieren houdt of gewoon als hobbydieren.

    Zo maak je de ruimte geschikt tijdens de ophokplicht

    Moeten je kippen binnenblijven, dan is een droge, veilige ruimte met frisse lucht nodig. Een volledig dichtgemaakte schuur zonder ventilatie is geen goede oplossing. Zorg ook dat de dieren gemakkelijk bij voer en drinkwater kunnen.

    • Houd het strooisel droog. Vervang natte of sterk vervuilde plekken, zeker rond de drinkbak.
    • Geef de kippen genoeg ruimte. Op een te kleine oppervlakte kunnen ze elkaar gaan pikken en wordt de bodem snel vuil.
    • Zorg voor afleiding. Een zitstok en wat strooisel om in te scharrelen helpen tegen verveling.
    • Scherm voer en water af. Zet de bakken zo dat wilde vogels er niet bij kunnen en er geen uitwerpselen in vallen.
    • Werk schoon. Verwijder zichtbaar vuil van materiaal en schoeisel voordat je de ruimte betreedt.

    Een afgeschermde ren is prettiger dan een kleine binnenruimte als de geldende regels die toelaten. Moeten de kippen echt worden opgehokt, dan voldoet zo’n ren niet als vervanging voor een binnenruimte.

    Hoe lang duurt een ophokplicht voor kippen?

    Daar staat geen vaste termijn op. De maatregel blijft gelden tot de bevoegde overheid hem versoepelt of opheft. Dat kan afhangen van het risico op vogelgriep en van eventuele besmettingen. Plaatselijke maatregelen rond een besmetting kunnen een andere looptijd hebben dan landelijke regels.

    Het Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen (FAVV) publiceert de Belgische maatregelen en informatie over afgebakende zones. Ga daar na welke regels op jouw locatie en voor jouw soort houderij gelden.

    Veelgestelde vragen over ophokplicht

    Wat gebeurt er als je je kippen niet ophokt?
    Als een ophokplicht voor jouw situatie geldt en je die niet naleeft, kun je een sanctie krijgen. De gevolgen hangen af van de overtreding en de toepasselijke regels. Los daarvan vergroot vrij rondlopen het risico op contact met besmette wilde vogels.

    Hoe herken je mogelijke vogelgriep bij kippen?
    Tekenen kunnen zijn dat kippen plots sloom worden, minder eten of drinken, minder eieren leggen, benauwd zijn of onverwacht sterven. Deze verschijnselen kunnen ook een andere oorzaak hebben. Neem bij ziekte of verhoogde sterfte contact op met je dierenarts en meld dat je aan vogelgriep denkt.

    Mag je regenwater aan je kippen geven?
    Onbehandeld regenwater kan besmet raken door uitwerpselen van wilde vogels. Geef daarom liever schoon leidingwater. Tijdens maatregelen tegen vogelgriep kan het gebruik van onbehandeld regenwater verboden zijn.

    Richt de afgesloten ruimte of afgeschermde ren bij voorkeur in voordat een maatregel ingaat. Zo kun je je kippen snel onderbrengen als de regels voor jouw situatie veranderen.

  • Bodembedekking voor het kippenhok kiezen: de materialen op een rij

    Bodembedekking voor het kippenhok kiezen: de materialen op een rij

    Goede bodembedekking voor het kippenhok is droog, stofarm en neemt vocht op. Houtvezel en hennepstrooisel zijn praktische keuzes voor het nachthok. Stro is vooral prettig in de legnesten, maar moet je goed in de gaten houden als het vochtig wordt.

    De beste keuze hangt ook af van de plek. In een droog nachthok werkt ander materiaal dan in een buitenren waar regen op valt. Wat je ook kiest: haal natte en sterk vervuilde plekken weg voordat ze gaan ruiken of schimmelen.

    Welke bodembedekking past in jouw kippenhok?

    In het nachthok moet strooisel vooral vocht en mest opvangen. Het helpt als je vuile plekken makkelijk kunt uitscheppen. In een legnest is zacht materiaal fijn, zodat de eieren niet direct op een harde bodem liggen.

    Deze materialen worden vaak gebruikt:

    • Houtvezel of houtkrullen: zacht, goed absorberend en makkelijk uit te scheppen. Kies stofarme houtvezel van onbehandeld hout.
    • Hennepstrooisel: losse vezels of stukjes hennepstengel die vocht opnemen. De structuur en opname verschillen per product.
    • Vlasstrooisel: fijn materiaal dat je gelijkmatig kunt verspreiden. Het kan wat prikken wanneer je het met je handen opruimt.
    • Stro: stevig en prettig als nestmateriaal. Lange stengels nemen minder makkelijk vocht op dan fijn strooisel en kunnen gaan samenklitten.
    • Beukensnippers: stevige houtsnippers die geschikt zijn voor een overdekte ren. Grove snippers zijn minder geschikt als zachte bodembedekking voor kuikens.
    • Zand: makkelijk plaatselijk schoon te scheppen als het droog blijft. Het neemt minder vocht op dan veel soorten vezelstrooisel.

    Houtvezel is een goede eerste keuze als je een zacht strooisel wilt dat eenvoudig te onderhouden is. Hennep is een alternatief als je liever een ander plantaardig materiaal gebruikt. Probeer een verpakking uit en kijk of het in jouw hok droog blijft en weinig stof geeft.

    Houtvezel, hennep of stro: wat zijn de verschillen?

    Houtvezel is zacht en je ziet mest er meestal goed op liggen. Daardoor kun je vervuilde plekken gericht verwijderen. Heel fijn zaagsel kan stoffig zijn. Gebruik liever stofarme houtkrullen of houtvezel die geschikt zijn voor dieren, geen resten van behandeld hout.

    Hennepstrooisel bestaat vaak uit klein gemaakte stengels. Het is gemakkelijk te verdelen over de bodem. Sommige producten zijn grover of nemen vocht anders op dan andere. Blijft een plek onder de zitstok snel nat, schep die dan vaker uit of plaats er een mestplank boven.

    Stro geeft een legnest een zachte laag en kippen kunnen erin scharrelen. Nat stro moet je wel snel verwijderen. Trek samengeklitte stukken los, zodat je ziet of er vocht en mest onder zitten. Stro is daarom niet voor iedereen de makkelijkste keuze voor de hele vloer van het nachthok.

    Hooi is gedroogd gras en wordt soms als extra nestmateriaal gebruikt. Het kan snel vuil en vochtig worden. Als enige bodembedekking vraagt het daardoor vaak meer onderhoud dan houtvezel of hennep.

    Zo leg je bodembedekking in het nachthok

    Begin met een schone, droge vloer. Strooi het materiaal gelijkmatig uit, ook onder de zitstokken. Een laag van ongeveer 5 centimeter is voor veel losse soorten strooisel een bruikbaar startpunt. Voeg wat toe als de bodem snel bloot komt te liggen, maar maak de laag niet zo dik dat natte plekken onopgemerkt blijven.

    Onder de zitstokken valt veel mest. Een mestplank of uitneembare bak vangt die op, waardoor de rest van het strooisel langer schoon blijft. Haal de mest regelmatig van de plank en verwijder ook nat materiaal rond de drinkbak.

    Een drinkbak die lekt of omvalt maakt zelfs goed absorberende bodembedekking snel nat. Zet de bak stabiel neer en vervang het vochtige strooisel eromheen. Ruik je een sterke, prikkelende geur, dan is dat een teken dat het hok schoongemaakt moet worden.

    Welk materiaal gebruik je in de legnesten?

    Voor legnesten zijn zacht stro, houtvezel en hennepstrooisel bruikbaar. Maak een laag waarin de eieren zacht kunnen liggen, zonder dat ze op de harde bodem terechtkomen. Kort en zacht stro is makkelijker te verdelen dan lange, stugge stengels.

    Haal kapotte eieren en vervuild nestmateriaal meteen weg. Een schoon nest helpt om de eieren schoon te houden. Vul het materiaal aan zodra er kale plekken ontstaan en vervang de laag als die vochtig of vuil is.

    Bodembedekking in een overdekte of open kippenren

    In een overdekte ren kun je houtvezel, hennep of geschikte houtsnippers gebruiken, zolang de ondergrond droog blijft. Kippen kunnen erin scharrelen en je kunt mest en natte plekken plaatselijk verwijderen. Op een harde vloer zorgt een zachte laag ook voor meer comfort.

    In een open buitenren is afwatering minstens zo belangrijk als het materiaal zelf. Fijn strooisel en stro kunnen door regen snel nat en vies worden. Een goed afwaterende bodem met zand of geschikte, onbehandelde houtsnippers is vaak praktischer. Ook dan moet nat of beschimmeld materiaal eruit.

    Boomschors is niet hetzelfde als schone houtsnippers. Schors kan lang vochtig blijven en schimmelen, vooral op een natte plek. Gebruik geen geverfd, geïmpregneerd of op een andere manier behandeld hout in de ren.

    Hoe vaak moet je het strooisel vervangen?

    Bekijk de bodembedekking geregeld en schep mest en natte plekken eruit. Controleer ongeveer wekelijks of een volledige vervanging nodig is. Hoe snel dat gaat, hangt af van de grootte van het hok, het aantal kippen, de ventilatie en de hoeveelheid vocht.

    Vervang de hele laag als die nat blijft, sterk ruikt, schimmelt of op veel plekken vuil is. Haal dan al het strooisel weg, maak de bodem schoon en laat die volledig drogen voordat je een nieuwe laag aanbrengt. Alleen vers materiaal over een natte onderlaag strooien lost het probleem niet op.

    Veelgestelde vragen over bodembedekking voor het kippenhok

    Waarom kiezen sommige mensen liever geen stro?
    Stro kan lastig uit te scheppen zijn als mest en stengels door elkaar zitten. Vochtig stro kan ook samenklitten. Voor een legnest is het wel bruikbaar, zolang je vuil en nat materiaal snel vervangt.

    Is zand voldoende als bodembedekking?
    In een droge ren kan zand praktisch zijn, omdat je mest eruit kunt scheppen. In een nachthok is absorberend strooisel zoals houtvezel of hennep meestal handiger om vocht op te vangen. Zand voor een stofbad heeft een andere functie dan de bodembedekking in het nachthok.

    Welke bodembedekking is geschikt voor kuikens?
    Kies zacht, droog en stofarm materiaal waarop kuikens stevig kunnen lopen. Grove beukensnippers zijn voor kleine kuikens minder geschikt. Glad papier als enige ondergrond geeft te weinig grip.

    Kun je verschillende materialen mengen?
    Dat kan, bijvoorbeeld zacht stro in de legnesten en houtvezel op de vloer. Houd de lagen wel goed zichtbaar en schep vervuilde plekken uit. Een mengsel is niet automatisch droger dan één geschikt materiaal.

    Begin met een eenvoudig te onderhouden strooisel en kijk vooral naar de plekken onder de zitstokken en rond de drinkbak. Blijven die droog en kun je de mest makkelijk verwijderen, dan past de bodembedekking goed bij jouw kippenhok.

  • Een nestkast voor de koolmees kiezen, maken en ophangen

    Een nestkast voor de koolmees kiezen, maken en ophangen

    Een goede nestkast voor de koolmees heeft een rond invlieggat van ongeveer 32 millimeter, een droog binnenwerk en een overhangend dak. Hang de kast op een rustige plek, bij voorkeur met de opening naar het noordoosten en buiten bereik van katten.

    Je kunt een geschikte kast kopen of zelf maken. Vooral de grootte van het invlieggat en de plaats van de kast bepalen of een koolmees er veilig kan broeden.

    De juiste afmetingen voor een koolmeesnestkast

    Een nestkast voor koolmezen hoeft niet precies één standaardmaat te hebben. Als richtlijn is een kast van ongeveer 25 centimeter hoog en 12 centimeter breed en diep geschikt. Het invlieggat zit ongeveer 18 centimeter boven de bodem. Zo ligt het nest voldoende diep in de kast.

    Maak of kies een invliegopening van ongeveer 32 millimeter. Een kleiner gat van ongeveer 28 millimeter past beter bij een pimpelmees en kan voor een koolmees te krap zijn. Via een opening van 32 millimeter kunnen ook andere kleine vogels naar binnen. De maat is dus geen garantie dat een koolmees de kast gebruikt.

    Een stokje onder het gat is niet nodig. Koolmezen kunnen zich aan de opening vasthouden. Zonder stokje hebben grotere vogels minder houvast bij de ingang.

    Waar hang je een nestkast voor de koolmees op?

    Hang de kast op een rustige plek aan een boom, muur of stevige paal. Een hoogte van ongeveer 2 tot 3 meter is een praktische richtlijn. Zo hangt de kast buiten direct bereik van mensen en kun je er met een ladder nog bij om ze schoon te maken.

    Richt de opening bij voorkeur naar het noordoosten. Daarmee vermijd je de felste middagzon en de meest voorkomende regenrichting. Een plek die de hele dag in de zon hangt, kan te warm worden voor de jonge vogels.

    Let ook op de omgeving van de kast:

    • Zorg voor een vrije aanvliegroute. Een koolmees moet de opening kunnen bereiken zonder door dichte takken te moeten vliegen.
    • Kies een beschutte plek. Een boom of struik in de buurt biedt dekking, maar laat geen tak vlak voor de opening groeien.
    • Houd katten op afstand. Hang de kast niet naast een schutting of dikke tak vanwaar een kat erbij kan.
    • Maak de kast stevig vast. Ze mag niet slingeren of naar achteren kantelen, want dan kan er gemakkelijker regen binnenlopen.

    Vermijd een plek direct naast een raam waar veel beweging is. Rust rond de opening helpt de vogels om ongestoord af en aan te vliegen.

    Zelf een nestkast voor de koolmees maken

    Gebruik onbehandeld hout dat tegen buitenweer kan. De binnenkant mag ruw blijven: jonge vogels hebben dan meer grip als ze naar de opening klimmen. Een schuin dak dat aan de voorkant oversteekt, helpt om regen buiten te houden.

    Zo maak je een eenvoudig model:

    1. Zaag een bodem, twee zijwanden, een voorwand, een achterwand en een dak uit het hout. Gebruik ongeveer 25 centimeter hoogte en 12 centimeter breedte en diepte als richtlijn.
    2. Maak in de voorwand een rond gat van ongeveer 32 millimeter, met het midden ongeveer 18 centimeter boven de bodem.
    3. Schroef de onderdelen stevig aan elkaar. Maak het dak of een zijwand openklapbaar, zodat je de kast later kunt reinigen.
    4. Laat het dak over de voorzijde uitsteken en maak enkele kleine afwateringsgaatjes in de bodem.
    5. Hang de kast stevig op met de opening vrij van takken en met het dak aan de bovenkant.

    Werk scherpe randen bij, maar maak de binnenwanden niet glad. Verf of behandel de binnenkant niet. Je hoeft ook geen nestmateriaal in de kast te leggen: de koolmees verzamelt dat zelf.

    Wanneer hang je de kast op?

    Je kunt een nestkast al in het najaar ophangen. Vogels krijgen dan tijd om de plek te ontdekken en kunnen de kast in koude maanden als schuilplaats gebruiken. In de winter of vroeg in het voorjaar ophangen kan ook.

    Blijft de kast leeg? Dat hoeft niet te betekenen dat er iets mis is. De aanwezigheid van geschikte nestplekken, voedsel en rust in de omgeving speelt mee. Laat een kast die goed hangt gerust een volgend broedseizoen hangen.

    Een bezette nestkast met rust laten

    Een koolmees vliegt tijdens het broeden niet voortdurend in en uit. Later, als er jongen zijn, brengen de ouders vaak voedsel naar het nest. Bekijk de kast van een afstand en laat het deksel dicht. Ook een nest dat even verlaten lijkt, kan nog in gebruik zijn.

    Jonge koolmezen blijven meestal ongeveer drie weken in het nest voordat ze uitvliegen. Daarna zijn ze nog niet meteen zelfstandig: de ouders voeren ze vaak nog een tijd buiten de kast.

    Een koolmees die tegen de kast tikt, kan de opening onderzoeken of materiaal losmaken. Tikken alleen betekent niet dat de kast kapot is of dat je moet ingrijpen.

    De nestkast schoonmaken

    Maak de kast in het najaar schoon, nadat alle vogels vertrokken zijn en het nest niet meer gebruikt wordt. Een oud nest kan parasieten bevatten. Door het te verwijderen, geef je een volgend broedsel een frisse start.

    • Open het dak of de zijwand en haal het oude, verlaten nest eruit.
    • Veeg de bodem en hoeken schoon met een handveger.
    • Spoel de kast uit met heet water en laat ze goed drogen.
    • Sluit de kast weer en hang ze stevig terug.

    Gebruik geen insecticiden of vlooienpoeder. Stop ook geen wol, hooi of ander materiaal in de schone kast. Een lege kast is klaar voor vogels die er willen schuilen of een nieuw nest willen bouwen.

    Veelgestelde vragen over de koolmeesnestkast

    Kun je twee nestkastjes naast elkaar hangen?
    Voor koolmezen is wat afstand verstandiger. Ze verdedigen hun broedplek en kunnen soortgenoten uit de buurt van het nest verjagen. Hang meerdere kastjes daarom op verschillende rustige plekken, in plaats van direct naast elkaar.

    Komen koolmezen terug naar dezelfde nestkast?
    Dat kan, maar het is niet zeker. Een koolmees kan een vertrouwde plek opnieuw gebruiken of een andere nestplaats kiezen. Een schoongemaakte kast blijft geschikt voor een volgend broedseizoen.

    Wat als een andere vogel de kast gebruikt?
    Laat ook die vogel rustig broeden. Een invlieggat van ongeveer 32 millimeter is niet alleen geschikt voor de koolmees. Probeer de bewoner niet te verjagen of het gat te veranderen terwijl de kast bezet is.

    Hang je koolmeesnestkast eenmaal stevig en beschut, laat de vogels dan zelf bepalen of ze er hun nest bouwen. Vanuit huis kun je daarna rustig volgen wie er door het ronde gat naar binnen vliegt.

  • Bloedluis bij kippen herkennen en bestrijden

    Bloedluis bij kippen herkennen en bestrijden

    Bloedluis bij kippen herken je aan onrustige dieren en kleine mijten die zich overdag in het kippenhok verstoppen. Om ze kwijt te raken, maak je het hok grondig schoon en behandel je vooral de naden en kieren. Zoek na de behandeling opnieuw naar mijten: één behandeling verwijdert niet altijd alle mijten.

    Een bloedluis is eigenlijk geen luis, maar een mijt. Ze drinkt vooral ’s nachts bloed bij kippen en trekt zich overdag terug in donkere schuilplaatsen.

    Zo herken je bloedluis bij kippen

    Een bloedluis is met het blote oog te zien als een klein bewegend stipje. De mijt is ongeveer 1 millimeter groot. Na een bloedmaaltijd is ze rood tot roodbruin; op andere momenten kan ze lichter van kleur zijn.

    Omdat bloedluizen meestal niet op de kip blijven zitten, vind je ze overdag vaak eerder in het hok dan tussen de veren. Zoek de mijten vooral op deze plekken:

    • de onderkant en uiteinden van de zitstokken;
    • naden, kieren en verbindingen in het hok;
    • de randen en onderkant van de legnesten;
    • donkere plekken achter losse onderdelen en voerbakken.

    Zoek na het donker met een zaklamp naar mijten. Dan zijn de mijten actief en kun je ze over de zitstok of op de kippen zien lopen. Strijk met een wit stuk keukenpapier langs verdachte plekken. Roodbruine veegjes kunnen wijzen op bloedmijten die net bloed hebben gedronken.

    Welke klachten krijgen kippen door bloedluis?

    Kippen met bloedluis kunnen slecht slapen, onrustig zijn of niet meer graag het hok in gaan. Ze kunnen meer pikken of krabben en minder eieren leggen. Ook een bleke kam, vermagering of sloomheid kan voorkomen.

    Bij een ernstige besmetting verliezen kippen zoveel bloed dat ze bloedarmoede krijgen. Dat kan gevaarlijk zijn en zelfs tot sterfte leiden. Zie je een bleke kam of is een kip duidelijk zwak, neem dan snel contact op met een dierenarts.

    Deze klachten zijn niet uniek voor bloedluis. De mijten zelf helpen om bloedluis van een andere parasiet te onderscheiden. Zie je vooral beestjes die op de kip blijven zitten, dan kan het om een andere parasiet gaan en is mogelijk een andere behandeling nodig.

    Bloedluis bij kippen bestrijden in stappen

    De meeste bloedluizen zitten overdag in het hok. Alleen de kippen behandelen is daarom meestal niet genoeg. Pak de schuilplaatsen aan en zoek na de behandeling opnieuw naar mijten.

    1. Haal het hok leeg. Neem losse zitstokken, voerbakken en ander verwijderbaar materiaal uit het hok. Verwijder ook het gebruikte strooisel en voer het afgesloten af.
    2. Maak alle onderdelen schoon. Schrob het hok en besteed extra aandacht aan de uiteinden van de zitstokken, de legnesten en de kieren. Maak ook de losse onderdelen schoon en laat alles goed drogen.
    3. Behandel de schuilplaatsen. Gebruik zo nodig een middel dat in België voor deze toepassing is toegelaten, of zet geschikte roofmijten in. Een middel voor het hok is niet automatisch geschikt om op de kippen te gebruiken.
    4. Verminder schuilplaatsen. Maak waar mogelijk kieren dicht en zet de schoongemaakte onderdelen terug. Houd de zitstokken afneembaar, zodat je later onder de zitstokken naar mijten kunt zoeken.
    5. Zoek opnieuw naar mijten. Zoek vooral op donkere plekken en bij de zitstokken naar mijten. Herhaal de behandeling als dat volgens de gebruiksaanwijzing nodig is.

    Schoonmaken verwijdert veel mijten, maar eitjes en verborgen mijten kunnen achterblijven. Zoek daarom na het schoonmaken opnieuw naar mijten in het hok.

    Welk middel werkt tegen bloedluis?

    Er zijn middelen voor de behandeling van het hok en diergeneesmiddelen voor kippen. Welke keuze past, hangt af van de ernst van de besmetting en van wat in België is toegelaten. Een dierenarts kan helpen bij een flinke plaag of zieke dieren.

    Volg bij een bestrijdingsmiddel het etiket voor de plaats van gebruik, de dosering en een eventuele herhaling. Gebruik geen product op de kippen als het alleen voor het hok bedoeld is. Sommige behandelingen hebben gevolgen voor het eten van de eieren. Een dierenarts kan aangeven wat bij een voorgeschreven middel de wachttijd is.

    Azijn en knoflook worden vaak genoemd als huismiddel, maar zijn geen betrouwbare oplossing voor een besmetting. Gebruik ook geen benzine of andere agressieve stoffen: die kunnen schadelijk zijn voor kippen en mensen.

    Roofmijten tegen bloedluis in het kippenhok

    Roofmijten zijn natuurlijke vijanden van de bloedluis. Je brengt ze aan in het hok, waar ze op zoek gaan naar de parasieten in hun schuilplaatsen. Ze zijn een optie als je geen chemisch bestrijdingsmiddel wilt gebruiken.

    Roofmijten werken niet meteen. Zoek na ongeveer twee tot drie weken naar bloedluizen om te zien of er minder zijn. Bij een ernstige besmetting of verzwakte kippen is het verstandig om de dierenarts om hulp te vragen in plaats van af te wachten.

    Niet elk middel gaat samen met roofmijten: resten van een bestrijdingsmiddel kunnen ook de roofmijten doden. Gebruik daarom alleen bestrijdingsmiddelen die met roofmijten samengaan. Roofmijten hebben bloedluizen als voedsel nodig, waardoor ze niet onbeperkt in een leeg hok blijven leven.

    Nieuwe bloedluis op tijd ontdekken

    Zoek geregeld onder de zitstokken en in de naden naar mijten, ook als de kippen geen klachten hebben. Een stukje opgerold golfkarton bij een zitstok kan als eenvoudige controleplaats dienen: mijten kunnen zich in de openingen verstoppen. Haal het karton weg, vouw het open en zoek naar mijten in de openingen.

    Een schoon, droog en goed bereikbaar hok maakt controleren makkelijker. Losse zitstokken en gladde, goed schoon te maken oppervlakken helpen om schuilplaatsen aan te pakken. Bloedluis kan toch opnieuw binnenkomen, bijvoorbeeld via wilde vogels of besmet materiaal. Schoonmaken alleen geeft dus geen garantie dat het hok vrij blijft.

    Veelgestelde vragen over bloedluis bij kippen

    Kunnen mensen last krijgen van bloedluis?
    Ja. De mijten kunnen op mensen terechtkomen en jeukende huidirritatie veroorzaken, bijvoorbeeld na het schoonmaken van het hok. Mensen zijn niet hun favoriete gastheer. Trek na het werken in een besmet hok schone kleding aan en was de gebruikte kleding.

    Kun je de eieren nog eten als kippen bloedluis hebben?
    De bloedluis zelf maakt de eieren niet automatisch ongeschikt om te eten. Een behandeling kan wel een wachttijd voor de eieren hebben. Gebruik bij een voorgeschreven diergeneesmiddel het advies van de dierenarts over wanneer je de eieren weer mag eten.

    Zit bloedluis altijd op de kip?
    Nee. De rode vogelmijt drinkt meestal ’s nachts bloed en verstopt zich overdag in het hok. Vind je overdag niets op de kip, dan sluit dat een besmetting dus niet uit.

    Zoek ook na het bestrijden naar mijten bij de uiteinden van de zitstokken en in donkere kieren. Daar merk je een terugkerende bloedluisplaag vaak het eerst op.

  • Een kippenhok in hooibergstijl: waar let je op?

    Een kippenhok in hooibergstijl: waar let je op?

    Een kippenhok in hooibergstijl is een kippenverblijf met het uiterlijk van een kleine hooiberg, meestal met een hoog, schuin dak. Het combineert een landelijke uitstraling met een nachthok en soms een ren of opslagruimte. Let bij je keuze vooral op de ruimte binnenin: een hoog dak betekent niet automatisch dat je kippen meer leefruimte hebben.

    Kippenhok hooiberg: wat maakt dit model anders?

    Een hooibergkippenhok herken je aan het dak en de houten constructie die doen denken aan een traditionele hooiberg. De indeling verschilt per model. Bij sommige hokken zit het nachthok onder het hoge dak, terwijl andere een aangebouwde ren of een aparte opslagruimte hebben.

    Het voordeel is vooral de vorm: zo’n hok kan mooi passen in een landelijke tuin en biedt soms praktische ruimte boven het nachthok. Een nadeel is dat de constructie hoog kan zijn voor de beschikbare vloeroppervlakte. Heb je een kleine tuin of staat het hok dicht bij een raam, dan kan een lager model beter passen.

    Meet de vloer, niet alleen de hoogte

    De buitenmaten vertellen hoeveel plaats het hok in je tuin inneemt, maar niet hoeveel ruimte je kippen werkelijk hebben. Een dak kan uitsteken en een deel van de constructie kan dienen als opslag. Kijk daarom apart naar de afmetingen van het nachthok en de ren.

    Het model Fem heeft bijvoorbeeld een buitenmaat van 125 bij 125 bij 225 centimeter. Het grotere model Loes combineert een nachthok, hooiopslag en ren en meet aan de buitenkant 462 bij 175 bij 225 centimeter. Die maten laten vooral zien hoeveel plaats de modellen innemen, niet hoeveel kippen er comfortabel in passen.

    Let ook op de vorm van de binnenruimte. Onder een schuin dak is niet overal dezelfde stahoogte beschikbaar. Er moet voldoende ruimte zijn voor zitstokken en legnesten, zonder dat die de doorgang blokkeren.

    Een hooibergkippenhok met ren of als bouwpakket

    Een model met aangebouwde ren is handig als je één geheel wilt plaatsen. Kijk of de ren genoeg bruikbare grondruimte heeft en of je er zelf bij kunt om schoon te maken. Een overdekte ren biedt beschutting tegen regen, maar kan ook schaduw geven op een plek waar je die niet verwacht.

    Een bouwpakket is aantrekkelijk als je zelf wilt monteren, maar niet vanaf nul wilt bouwen. Let op wat is inbegrepen: bij het ene pakket krijg je een compleet hok met ren, bij het andere moet je onderdelen of bevestigingsmateriaal apart voorzien. Bij een groot hooibergmodel heb je ook voldoende ruimte nodig om de hoge dakdelen veilig te plaatsen.

    Wil je zelf bouwen met een bouwtekening, teken dan eerst de binnenmaten van het nachthok en de plaats van de ren uit. Voeg daarna pas het hoge dak en eventuele opslag toe. Zo bepaalt het uiterlijk niet hoeveel ruimte er voor de kippen overblijft.

    Praktische punten voor plaatsing en onderhoud

    • Bereikbaarheid: een ruime deur of uitneembare lade maakt het schoonmaken van het nachthok eenvoudiger. Kijk ook of je bij de zitstokken en legnesten kunt.
    • Ventilatie: het nachthok heeft luchtopeningen nodig, zonder dat er recht op de zitstokken tocht ontstaat.
    • Stevige plaatsing: zet de constructie waterpas en zorg dat het hoge dak goed vastzit. Op een winderige plek verdient de verankering extra aandacht.
    • Bescherming: sluit deuren en openingen goed af en gebruik stevig gaas voor de ren, ook bij de aansluitingen op het hok.
    • Opslag: een ruimte onder het dak kan handig zijn, maar bewaar hooi alleen droog en zorg dat je er veilig bij kunt.

    Meet vóór de aankoop de beschikbare plek in je tuin, inclusief ruimte om deuren te openen. Zo kies je een hooibergkippenhok dat niet alleen goed staat, maar ook prettig bereikbaar blijft.

  • Een nestkast voor de gierzwaluw kiezen en ophangen

    Een nestkast voor de gierzwaluw kiezen en ophangen

    Een nestkast voor de gierzwaluw hang je hoog aan een gevel, liefst onder een dakgoot en gericht op het noorden of oosten. Zorg voor een vrije aanvliegroute en schaduw, zodat de vogels gemakkelijk binnen kunnen en de kast niet te warm wordt.

    Gierzwaluwen broeden graag in holtes van gebouwen. Doordat bij renovatie en nieuwbouw veel kieren verdwijnen, kan een geschikte nestkast een extra broedplek bieden. Het kan wel even duren voordat de vogels die ontdekken.

    Waar hang je een nestkast voor de gierzwaluw op?

    Kies een stevige muur op een rustige plek, bij voorkeur dicht bij de dakrand. Gierzwaluwen vliegen rechtstreeks naar de opening en hebben ruimte nodig om weer weg te vliegen. Een plek tussen dichte takken of vlak boven een afdak is daarom niet geschikt.

    • Hoogte: hang de kast bij voorkeur op ongeveer 4 tot 5 meter hoogte of hoger.
    • Windrichting: een noord- of oostgevel is meestal het geschiktst. Daar wordt de kast minder heet door de zon.
    • Beschutting: onder een dakgoot hangt de kast uit de felle zon en grotendeels uit de regen.
    • Aanvliegroute: laat de ruimte voor en onder de opening vrij van takken, kabels en andere obstakels.
    • Bevestiging: maak de kast stevig vast aan de gevel. Ze mag niet schommelen of loskomen bij wind.

    Een zuid- of westgevel zonder goede schaduw is geen goede keuze: op warme dagen kan het in de nestkast te heet worden. Een dak van zink maakt een kast niet vanzelf koel. Ook dan blijft een beschutte plek belangrijk.

    Hoe ziet een geschikte gierzwaluwkast eruit?

    Een gierzwaluwkast is meestal breed en laag, met een kleine, horizontale invliegopening. De vogels broeden graag in een donkere, beschutte ruimte. Een zitstokje onder de opening is niet nodig.

    Kies een kast van onbehandeld hout of houtbeton die tegen regen kan en goed sluit. De binnenkant mag ruw zijn, zodat de vogels houvast hebben. Een gladde kunststof binnenwand is minder geschikt. Een stevige kast die jarenlang kan blijven hangen, is praktischer dan een dunne kast die snel vervangen moet worden.

    Sommige modellen hebben een ondiepe nestkom. Die helpt voorkomen dat eieren wegrollen, maar de vogels maken ook zelf een nestje. Vul de kast niet met stro of ander los nestmateriaal.

    Zelf een gierzwaluw nestkast maken

    Ben je handig, dan kun je met onbehandelde houten planken een eenvoudige kast bouwen. Gebruik als richtlijn een binnenruimte van ongeveer 30 centimeter breed, 15 centimeter diep en 15 centimeter hoog. De precieze maten mogen verschillen, zolang de vogels voldoende ruimte hebben en de kast donker en beschut blijft.

    Maak in de voorwand een horizontale, ovale opening van ongeveer 6,5 centimeter breed en 3,2 centimeter hoog. Plaats die laag in de wand en niet recht voor de nestkom, zodat het nest beschut ligt. Werk scherpe randen weg en zorg dat er geen uitstekende schroeven aan de binnenkant zitten.

    Maak het dak waterdicht en laat het iets oversteken. Een afsluitbaar inspectieluik kan handig zijn voor onderhoud, maar open de kast niet wanneer er vogels in broeden. Bevestig de zelfgemaakte kast stevig en werk op hoogte alleen als dat veilig kan.

    Wanneer en hoeveel nestkasten ophangen?

    Hang de kast liefst in het najaar of de winter op. Dan is alles klaar wanneer de gierzwaluwen vanaf het voorjaar terugkeren. Ook op een ander moment kan een lege kast worden geplaatst, zolang je geen bestaande nesten of broedende vogels verstoort.

    Gierzwaluwen broeden graag bij soortgenoten. Heb je genoeg ruimte op een geschikte gevel, dan kun je meerdere nestkasten of een kast met meerdere afzonderlijke nestvakken ophangen. Voor neststenen adviseert Vogelbescherming Nederland een onderlinge afstand van minstens 50 centimeter.

    Een kast ophangen is geen garantie op bewoners. Gierzwaluwen keren vaak terug naar een vertrouwde nestplaats en kunnen tijd nodig hebben om een nieuwe plek te vinden. Laat een lege kast daarom gerust meerdere seizoenen hangen.

    Veelgestelde vragen over de gierzwaluw nestkast

    Waarom komen er geen gierzwaluwen in mijn nestkast?
    De kast kan nog onontdekt zijn, maar de plek kan ook minder geschikt zijn. Kijk vanaf de grond of takken de aanvliegroute blokkeren en of de kast langdurig in de zon hangt. Is de plek goed, geef de vogels dan tijd om de kast te vinden.

    Moet je de nestkast schoonmaken?
    Een gierzwaluwkast hoeft meestal niet jaarlijks te worden schoongemaakt. De vogels zijn trouw aan hun nestplek en kunnen hetzelfde nest opnieuw gebruiken. Laat de kast tijdens het broeden dicht en verstoor ook andere bewoners niet.

    Wat als er andere vogels in de kast nestelen?
    Ook huismussen of koolmezen kunnen een gierzwaluwkast gebruiken. Laat een bezet nest met rust. Een extra kast op een geschikte plek geeft gierzwaluwen daarna nog een kans.

    Zie je in het voorjaar donkere vogels met lange, sikkelvormige vleugels rond de gevel scheren, bekijk de kast dan rustig vanop afstand. Zo kun je invliegende gierzwaluwen opmerken zonder hun nestplek te verstoren.

  • Kippen houden in je tuin: zo begin je goed

    Kippen houden in je tuin: zo begin je goed

    Kippen houden begint met een kleine groep hennen, een veilig nachthok en voldoende ruimte om te scharrelen. Geef ze dagelijks vers water en geschikt kippenvoer, en maak tijd voor hun verzorging. Een haan is niet nodig: hennen leggen ook zonder haan eieren.

    Kippen brengen leven in de tuin, maar vragen elke dag aandacht. Ze kunnen ongeveer tien tot vijftien jaar oud worden, soms nog ouder. Begin er dus alleen aan als je ook tijdens vakanties en in de winter voor ze kunt zorgen.

    Beginnen met kippen houden

    Kippen zijn groepsdieren. Houd daarom nooit één kip alleen. Een klein groepje van ongeveer drie hennen is een praktische start: als een dier wegvalt, blijven er nog twee samen. Zorg dat je ruimte hebt voor de groep en voor een verblijf dat je gemakkelijk kunt schoonmaken.

    Denk vóór de aankoop na over deze punten:

    • Ruimte: kippen hebben een droog hok en een ren nodig waarin ze kunnen lopen, scharrelen en een zandbad nemen.
    • Dagelijkse zorg: water verversen, voeren en kijken of alle dieren gezond zijn, hoort erbij.
    • Kosten: naast kippen betaal je voor een hok, afrastering, voer en eventueel een dierenarts.
    • Opvang: regel iemand die tijdens je afwezigheid voor de dieren zorgt.

    Ga bij je gemeente na welke regels voor jouw situatie gelden en of je voor het hok een vergunning nodig hebt. Woon je in een huurhuis, dan kunnen ook afspraken met de verhuurder gelden.

    Welke kippen passen bij je tuin?

    Het ene ras is rustiger dan het andere. Een Wyandotte, Cochin of Orpington staat bekend als een vrij rustige kip. Een Leghorn is doorgaans actiever en kan goed vliegen. Daardoor vraagt zo’n kip meer aandacht voor de hoogte en afdekking van de ren.

    Krielkippen zijn kleiner dan veel andere kippen, maar hebben nog steeds ruimte nodig om te bewegen en te scharrelen. Kijk dus niet alleen naar het formaat of het uiterlijk, maar ook naar het gedrag van het ras en de ruimte die je kunt bieden.

    Koop dieren bij een betrouwbare fokker of verkoper. Een gezonde kip is alert, staat stevig op haar poten en heeft schone ogen en neusgaten. Vermijd dieren die bol zitten, benauwd ademen of erg lusteloos zijn.

    Een haan kan de groep waarschuwen bij gevaar, maar kan ook luid kraaien en zorgt voor bevruchte eieren. Wil je geen kuikens, dan is een groep met alleen hennen een eenvoudige keuze.

    Een veilig hok en een prettige ren

    Het nachthok beschermt je kippen tegen weer en roofdieren. Het moet droog zijn, frisse lucht doorlaten en vrij zijn van tocht op de slaapplaats. Voorzie zitstokken waarop de dieren naast elkaar kunnen slapen en een rustige plek waar de hennen hun eieren kunnen leggen.

    Als ondergrens wordt vaak ongeveer 0,25 vierkante meter vloeroppervlak in het hok per niet al te grote kip aangehouden. Grotere dieren hebben meer nodig. Een ruimer hok is ook voor jou handiger: je kunt er beter bij om het schoon te maken.

    Geef buiten liever ruim voldoende plaats. Ongeveer 5 vierkante meter per kip is een bruikbare richtlijn voor de ren. Meer ruimte helpt om kale, natte plekken te beperken en geeft de dieren meer gelegenheid om te scharrelen. In een kleine tuin raakt gras vaak snel beschadigd.

    Maak de afsluiting stevig en bescherm ook de onderkant tegen dieren die kunnen graven. Gewoon dun kippengaas houdt kippen binnen, maar biedt niet vanzelf voldoende bescherming tegen roofdieren. Sluit de dieren ’s avonds op in het nachthok, ook als de ren omheind is.

    Richt de ren in met beschutte plekken, bijvoorbeeld onder struiken. Zorg ook voor een droge plek met los zand of droge aarde. Daar nemen kippen een stofbad, waarmee ze hun veren verzorgen. Blijft een deel van de ren erg nat, verbeter dan de afwatering of maak een droge, beschutte zone.

    Wat geef je kippen te eten?

    Geschikt volledig kippenvoer vormt de basis. Voor leggende hennen is legvoer afgestemd op hun behoefte. Zet het voer in een voerbak die niet gemakkelijk omvalt en haal gemorst voer weg, zodat het minder snel ongedierte aantrekt.

    Een beetje groente of fruit kan als extraatje, maar vervangt het volledige voer niet. Stukjes komkommer, wortel of appel zonder pitten zijn voorbeelden. Geef kleine porties en verwijder wat blijft liggen voordat het gaat rotten.

    Geef geen beschimmeld of bedorven eten. Ook chocolade, avocado, rauwe aardappel en sterk gekruide of zoute etensresten horen niet in de voerbak. Niet alles wat een kip oppikt, is ook geschikt voor haar.

    Vers drinkwater moet altijd beschikbaar zijn. Ververs het dagelijks en maak de drinkbak schoon. In de winter mag het water niet bevriezen; bij warm weer drinken de dieren meer en is een plek in de schaduw nodig.

    De dagelijkse verzorging van je kippen

    Kijk elke dag even naar de hele groep. Komen de kippen naar het voer? Lopen ze normaal en zijn ze alert? Je merkt veranderingen sneller op als je weet hoe je dieren zich gewoonlijk gedragen.

    Haal vuile plekken en mest regelmatig weg en houd de slaap- en legplek droog. Een schoon verblijf ruikt minder en maakt het eenvoudiger om problemen op te merken. Raap eieren dagelijks en let erop of de schaal heel is.

    Een kip die ziek oogt, niet eet, moeilijk ademt of apart blijft zitten, heeft aandacht nodig. Neem bij zulke signalen contact op met een dierenarts die kippen behandelt. Zet een ziek dier zo nodig apart, met water, voer en beschutting.

    Nieuwe kippen toevoegen kan onrust geven, omdat de groep een rangorde heeft. Laat de dieren eerst aan elkaar wennen met een veilige afscheiding ertussen. Geef ze daarna voldoende ruimte en meerdere voerplekken, zodat een dier niet steeds wordt weggejaagd.

    Eieren van je eigen kippen

    Hoeveel eieren een hen legt, verschilt per ras, leeftijd en seizoen. Tijdens de rui, wanneer een kip haar veren vernieuwt, legt ze meestal tijdelijk minder of geen eieren. Ook oudere hennen leggen vaak minder dan jonge dieren.

    Een ei uit eigen tuin is niet automatisch veilig om te eten. Via de bodem kunnen kippen schadelijke stoffen binnenkrijgen, waaronder PFAS. Je ziet niet aan een ei of het die stoffen bevat. Het Nederlandse RIVM adviseert daarom om geen eieren van hobbykippen te eten. Voor advies dat op jouw woonplaats van toepassing is, kun je terecht bij de bevoegde overheid.

    Was na het aanraken van kippen, mest of eieren je handen met water en zeep. Zo verklein je de kans dat ziektekiemen op voedsel of keukengerei terechtkomen.

    Veelgestelde vragen over kippen houden

    Wat zijn de nadelen van kippen houden?
    Kippen vragen dagelijks verzorging en kunnen geluid, geur en kale plekken in de tuin veroorzaken. Ook voer, huisvesting en dierenartskosten tellen mee. Heb je weinig ruimte of ben je vaak lang weg zonder opvang, dan zijn kippen mogelijk geen goede keuze.

    Doet het pijn als een kip een ei legt?
    Een gezonde hen is gebouwd om eieren te leggen. Het leggen kan wel inspanning kosten. Blijft een hen persen, zit ze bol of lijkt ze een ei niet kwijt te kunnen, neem dan contact op met een dierenarts.

    Wat vinden kippen lekker?
    Veel kippen pikken graag naar kleine stukjes groente en fruit en zoeken in de ren naar zaden en insecten. Geef lekkers met mate, zodat ze voldoende van hun volledige kippenvoer blijven eten.

    Begin met een groepje dat bij je ruimte past en maak het verblijf klaar voordat de dieren aankomen. Dan kunnen je hennen vanaf de eerste dag veilig scharrelen en ’s nachts beschut op stok.

  • Mag je kippen houden in een woonwijk? Dit zijn de aandachtspunten

    Mag je kippen houden in een woonwijk? Dit zijn de aandachtspunten

    Ja, je mag vaak kippen houden in een woonwijk, maar niet overal en niet altijd onder dezelfde voorwaarden. De regels van je gemeente, je huurcontract en de plaats van het kippenhok kunnen bepalen wat is toegestaan. Ook moet je overlast voor de buren voorkomen.

    Een tuin in een woonwijk ligt meestal dicht bij andere huizen. Daardoor zijn geluid, geur en de plek van het hok minstens zo belangrijk als de vraag of kippen houden op jouw adres mag.

    Welke regels gelden voor kippen in een woonwijk?

    Er bestaat geen eenvoudige regel die voor elke woonwijk hetzelfde is. Een gemeente kan in haar politiereglement bepalen of en onder welke voorwaarden je pluimvee mag houden. Er kunnen bijvoorbeeld regels zijn over hanen, het aantal dieren of de afstand van een hok tot woningen.

    Vraag bij je gemeente na welke regels voor jouw adres gelden en of je voor het plaatsen van een hok een vergunning nodig hebt. De regels voor het houden van de dieren en die voor het bouwen van een hok zijn niet noodzakelijk dezelfde.

    Woon je in een wijk met een eigen reglement, dan kunnen daar ook afspraken over dieren of tuinconstructies in staan. Toestemming om kippen te houden betekent dus niet automatisch dat je het hok overal in de tuin mag plaatsen.

    Mag je kippen houden in een woonwijk met een huurwoning?

    Bij een huurwoning spelen naast de gemeentelijke regels ook het huurcontract en eventuele afspraken van de verhuurder of sociale woonmaatschappij een rol. Daarin kan staan dat je geen dieren in de tuin mag houden, of dat je eerst toestemming nodig hebt.

    Staat er niets duidelijk in je contract? Leg je plan dan schriftelijk voor aan de verhuurder. Vermeld dat het om kippen in de tuin gaat en beschrijf waar je het hok wilt plaatsen. Zo heb je een duidelijk antwoord voordat je dieren of materiaal koopt.

    Kippen en buren: voorkom geluid en geur

    Een haan kan vroeg en herhaaldelijk kraaien. In een dichtbebouwde wijk leidt dat sneller tot klachten. Hennen zijn meestal stiller, maar ook zij maken geluid, bijvoorbeeld na het leggen van een ei. Voor eieren heb je geen haan nodig.

    Geur ontstaat vooral wanneer mest en strooisel vochtig blijven. Zet het hok daarom op een plek waar je het gemakkelijk kunt schoonmaken en niet vlak naast een terras of slaapkamerraam van de buren. Een droge, goed onderhouden plek is prettiger voor zowel de kippen als de omgeving.

    Los voer kan muizen en ratten aantrekken. Bewaar het afgesloten, geef geen grotere porties dan nodig en ruim gemorst voer op. Een voerbak helpt, maar ook daaronder kunnen resten terechtkomen.

    Wat als de buren klagen over je kippen?

    Neem een klacht serieus, ook als kippen houden volgens de plaatselijke regels is toegestaan. Vraag waar de buren precies last van hebben: gaat het om gekraai, geur of voer dat ongedierte aantrekt? Dan kun je gericht iets aanpassen, zoals het hok verplaatsen of vaker schoonmaken.

    Komen jullie er samen niet uit, dan kan de gemeente uitleg geven over de plaatselijke regels en mogelijke stappen bij overlast. Dat je kippen mag houden, betekent niet dat elke vorm van hinder voor buren zomaar is toegestaan.

    Een kort gesprek met je buren voordat de kippen komen, helpt om een geschikte plek voor het hok te vinden. In een kleine woonwijk kan juist die plek het verschil maken tussen een prettige tuin en terugkerende ergernis.

  • Een vogelvoederhuis kiezen en plaatsen in je tuin

    Een vogelvoederhuis kiezen en plaatsen in je tuin

    Een vogelvoederhuis is een beschutte voerplek waar tuinvogels zaden en ander geschikt voer kunnen vinden. Kies een stevig model dat je makkelijk schoonmaakt en zet het op een rustige plek met voldoende overzicht. Voor een kleine tuin of balkon is een hangend huisje handig, terwijl een voederhuis op een paal meer ruimte biedt.

    Het beste model hangt af van de vogels die je wilt zien, de beschikbare plek en hoeveel onderhoud je wilt doen. Een dak houdt een deel van de regen tegen, maar ook een overdekt huisje moet je regelmatig schoonmaken.

    Vogel voederhuis kiezen: welk model past bij je tuin?

    Voederhuisjes verschillen vooral in de manier waarop je ze ophangt of neerzet. Dit zijn de meest voorkomende keuzes:

    • Voederhuis op een paal: staat stevig op een vaste plek en biedt goed zicht op de vogels. Je hebt er wel plaats voor nodig. Een paal maakt het huisje niet automatisch veilig voor katten.
    • Hangend voederhuis: hangt aan een stevige tak, haak of balkonbeugel. Het neemt weinig ruimte in, maar kan bewegen bij harde wind.
    • Voedertafel: heeft een open voerplateau en is toegankelijk voor verschillende vogels. Het voer wordt sneller nat als er geen ruim dak boven zit.
    • Voedersilo: bewaart zaden in een doorzichtige koker. Vogels eten via kleine openingen, waardoor het voer meestal droger en schoner blijft. Een silo is minder geschikt voor vogels die liever van een open oppervlak eten.

    Een open huisje geeft je goed zicht op de bezoekers en biedt plaats aan verschillende soorten. Het nadeel is dat vogels door het voer kunnen lopen. Daardoor vraagt een open model vaak meer schoonmaakwerk dan een silo.

    Waar zet of hang je een voederhuis voor vogels?

    Kies een rustige plek waar vogels kunnen zien wat er om hen heen gebeurt. Een struik of boom in de buurt biedt een vluchtplek, maar zet het huisje niet direct tegen dichte begroeiing. Daar kan een kat zich juist gemakkelijk verstoppen.

    Een vrijstaande paal helpt om het huisje uit de buurt van katten te houden. Plaats die niet naast een schutting, tuinmeubel of dikke tak vanwaar een kat naar het voerplateau kan springen. Ook een hangend huisje moet buiten bereik van zulke opstapplekken hangen.

    Op een balkon bevestig je een klein voederhuis aan een stevige haak of beugel. Zorg dat het niet tegen het raam of de muur kan slaan als het waait. Een opvangplaat kan gemorst voer beperken, maar ook die moet je schoonhouden.

    Ramen verdienen extra aandacht. Vogels zien glas niet altijd en kunnen ertegenaan vliegen. Een voederhuis dicht bij een raam plaatsen kan de snelheid bij een botsing beperken. Maak grote glasvlakken daarnaast beter zichtbaar met geschikte markeringen aan de buitenkant.

    Waar let je op bij de aankoop?

    Een mooi dak is prettig, maar de vorm en afwerking bepalen vooral hoe bruikbaar het huisje is. Let bij je keuze op deze punten:

    • Bescherming tegen regen: een dak dat over de rand van het voerplateau uitsteekt, houdt meer voer droog.
    • Afwatering: kleine afvoeropeningen voorkomen dat er water op het plateau blijft staan.
    • Schoonmaken: een uitneembare bodem of een goed bereikbaar plateau maakt het verwijderen van voerresten eenvoudiger.
    • Stevigheid: een huisje moet stabiel hangen of staan en geen scherpe randen of uitstekende spijkers hebben.
    • Toegang: een laag dak of een beschermkooi kan grote vogels weren. Merels en andere grotere bezoekers kunnen dan mogelijk ook niet bij het voer.

    Hout past goed in een natuurlijke tuin, maar blijft buiten langer mooi als het kan drogen. Kunststof is vaak makkelijk af te nemen, al verschilt de stevigheid per model. Een ingewikkeld huisje met veel hoekjes kan er leuk uitzien, maar is lastiger schoon te houden.

    Bij onder meer Vivara en Natuurpunt vind je voederhuisjes voor tuinvogels. Vergelijk vooral de constructie en de bereikbaarheid van het voerplateau, niet alleen het uiterlijk.

    Welk voer leg je in een vogelvoederhuis?

    Een geschikt zaadmengsel voor tuinvogels is een praktische basis. Zonnebloempitten worden door veel soorten gegeten. Leg liever een kleine hoeveelheid neer en vul die aan wanneer het voer op is. Zo blijft er minder oud of nat voer achter.

    Een open plateau trekt vaak andere vogels dan een silo. Mezen en mussen gebruiken bijvoorbeeld beide, terwijl merels graag op een ruim oppervlak of op de grond eten. Voer op de grond trekt wel sneller muizen en ratten aan en moet je daarom beperkt aanbieden.

    Geef geen beschimmeld voer, gezouten etensresten of producten met veel kruiden. Hele pinda’s bied je het best aan in een geschikte pindahouder met gaas, zodat vogels er kleine stukjes af kunnen halen. Laat plastic netjes rond vetbollen weg: vogels kunnen erin verstrikt raken.

    Zo houd je het voederhuis schoon

    Verwijder regelmatig lege zaadschillen, uitwerpselen en natte voerresten. Maak het huisje vaker schoon als veel vogels langskomen of als het voer vochtig wordt. Een kleine voorraad voer helpt om de bodem overzichtelijk te houden.

    Schrob het plateau en de andere bereikbare delen met heet water en een aparte borstel. Spoel goed na en laat het huisje drogen voordat je nieuw voer neerlegt. Draag handschoenen bij het schoonmaken en was daarna je handen.

    Zie je zieke of dode vogels bij de voerplek, stop dan tijdelijk met voeren en maak het huisje grondig schoon. Zo voorkom je dat vogels zich op die plek blijven verzamelen. Verplaats een voederhuis af en toe als de bodem eronder vol schillen en resten ligt.

    Zelf een eenvoudig voederhuis maken

    Met een houten bodemplaat, een paar steunlatten en een schuin dak maak je een eenvoudig voederhuis. Laat het dak aan alle kanten oversteken en boor kleine openingen in de bodem, zodat regenwater weg kan. Een lage rand houdt zaden op het plateau zonder dat vogels moeilijk bij het voer kunnen.

    Gebruik onbehandeld hout en schuur splinters en scherpe randen weg. Maak het dak of de bodem zo mogelijk afneembaar, zodat je ook de hoeken goed kunt schoonmaken. Bevestig het huisje stevig aan een paal of ophangpunt voordat je voer toevoegt.

    Veelgestelde vragen over vogelvoederhuisjes

    Kun je een voederhuis het hele jaar laten hangen?

    Ja. Vogels kunnen ook buiten de winter een voerplek bezoeken. Pas de hoeveelheid aan aan wat wordt opgegeten en verwijder voedsel dat nat of beschimmeld raakt.

    Hoe trek je kleine vogels aan zonder grote vogels?

    Een huisje met een laag dak of een beschermkooi kan grotere vogels op afstand houden. Ook een silo met kleine zitplekken is een optie. Geen enkel model garandeert dat alleen kleine vogels komen eten.

    Waarom komen er geen vogels naar het voederhuis?

    Vogels hebben soms tijd nodig om een nieuwe voerplek te ontdekken. Een plek vlak bij drukte of met weinig uitzicht kan ze afschrikken. Probeer een rustige, open plek met een struik in de buurt en bied een kleine hoeveelheid geschikt zaad aan.

    Begin met een eenvoudig huisje dat je vanaf binnen kunt zien en makkelijk kunt bereiken. Zo merk je snel welk voer wordt gegeten en wanneer het plateau een schoonmaakbeurt nodig heeft.